از پشت سر اين سه طايفه دو امپراطورى بزرگ آن روز دنيا يعنى روم و ايران و غيره نيز چنگ و دندان نشان مىدادند . خداى سبحان در اين سوره از حقايق و معارفى كه بشر را به سوى آنها هدايت فرموده آن مقدارى را كه باعث دلگرمى مؤمنين است يادآور مىشود تا مؤمنين ، هم دلخوش شوند و هم آلودگى شبهات و وساوس شيطانى و تسويلات اهل كتاب از دلهاشان زايل شود ، و هم برايشان روشن گردد كه خداى تعالى هرگز از تدبير ملك خود غافل نبوده ، و خلق او را عاجز نكرده‌اند ، و اگر دين خود را تشريع نموده و جمعى از بندگانش را بسوى آن دين هدايت نموده ، همه بر طبق طريقه و عادت جاريه و سنت دائمى خود بوده ، و آن سنت عبارت است از سنت علل و اسباب پس مؤمن و كافر هم طبق همين سنت علل و اسباب زندگى مىكنند ، يك روز دنيا به كام كافر و روزى ديگر به كام مؤمن است چون دنيا ميدان امتحان است ، و امروز روز عمل و فردا روز جزا است . * ( « اللَّه لا إِله إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ » ) * بحث پيرامون اين آيه ، در تفسير آية الكرسى گذشت ، و حاصل بحث در آنجا اين شد كه اين آيه مىخواهد بفهماند كه قيام خداى تعالى به ايجاد و تدبير عالم قيامى اتم است . پس نظام موجودات از هر جهت تحت قيمومت خداى تعالى است ، هم نظامى كه در اعيان آنها است ، و هم نظامى كه در آثار آنها برقرار است آن هم نه تنها قيمومت در تاثير ، نظير قيمومتى كه اسباب طبيعى فاقد شعور در مسببات دارند ، بلكه قيمومتى با حيات كه مستلزم علم و قدرت است . پس علم الهى نافذ در همه زواياى عالم است ، و هيچ چيز از عالم براى خدا پنهان نيست . قدرت او هم بر همه عالم مسلط است ، در هيچ گوشه عالم چيزى واقع نمىشود مگر آنچه او وقوعش را خواسته ، و اذن داده باشد . و به همين جهت دنبال اين جمله بعد از دو آيه فرموده : « * ( إِنَّ اللَّه لا يَخْفى عَلَيْه شَيْءٌ فِي الأَرْضِ وَلا فِي السَّماءِ ، هُوَ الَّذِي يُصَوِّرُكُمْ فِي الأَرْحامِ كَيْفَ يَشاءُ ) * . . . » . و با در نظر گرفتن اينكه شش آيه اول سوره ، جنبه دورنما براى اين سوره دارد ، و آنچه در اين سوره به تفصيل آمده در اين شش آيه به اجمال آمده - و با در نظر گرفتن غرض سوره كه قبلا گفتيم - مىفهميم كه : آيه مورد بحث ، مطالب شش آيه بلكه سراسر سوره را با بيانى كلى آغاز مىكند ، بيانى كه غرض سوره ، از همان استنتاج مىشود ، هم چنان كه از دو آيه اخير يعنى آيه : « * ( إِنَّ اللَّه لا يَخْفى عَلَيْه ) * . . . » و آيه « * ( هُوَ الَّذِي يُصَوِّرُكُمْ ) * . . . » استنتاج مىشود .